Oferta wydawnicza - Książki
Tytuł: SŁOWNIK GWARY BUKOWIŃSKIEJ Z LUBUSKIEJ BRZEŹNICY I JEJ OKOLIC
Rodzaj książki: 
Nowości
Rok wydania: 
2019
Autor: 
Jadwiga Parecka
Opis: 

 Opinia naukowo-wydawnicza o „Słowniku gwary bukowińskiej lubuskiej Brzeźnicy i jej okolic” Jadwigi Pareckiej

 

Ojczyzna – to samo życie. Jak serce w piersiach uderza,
jak myśl w mózgu przepływa, tak w nas żyje ojczyzna.
Stefan Żeromski

 

Od wielu już lat przedmiotem zainteresowania Uczonych i Propagatorów rodzimego dziedzictwa etnokulturowego jest status szeroko ujętej / pojętej kultury tradycyjnej / kultury ludowej, prymarnych języków wielu Polaków, którymi niewątpliwie są gwary, a także zagadnienia poczucia własnej etniczno--narodowej tożsamości.
W dyskusję tę wpisuje się najnowsza pozycja Jadwigi Pareckiej – twórczyni i opiekunki bukowińskiego zespołu „Watra”, patronki i promotorki spuścizny Górali Bukowińskich, wyróżnianych przez nią etnonimem Górale Czadeccy, animatorki życia społeczno-kulturowego, wychowanki Profesora Moniki Gruchmanowej, zasłużonej nauczycielki języka polskiego i historii, autorki publikacji: „Zespół Górali Czadeckich” (1986), „Watra śpiewa, Watra gra..., cz. 1” (2005), „Watra śpiewa, Watra gra..., cz. 2” (2014), „Dziedzictwo kulinarne Górali Bukowińskich. Brzeźnica k/Żagania i okolic” (2010), „Wesele bukowińskie. Obrzęd weselny Górali Czadeckich” (2015), „Dzielimy się tradycją. Polsko-niemiecki przewodnik turystyczny” (2014), współautorki opracowania „Zespół Górali Czadeckich Watra z Brzeźnicy 1969-1999” (2002).
Tym razem przedmiotem Jej zainteresowania stały się bukowińskie wyrazy, zwroty i wyrażenia utrwalone w idiolektach najstarszych, najczęściej nieżyjących już, reprezentantów bukowińskich rodów osiadłych po II wojnie światowej na Ziemi Lubuskiej w Brzeźnicy i jej okolicach.
Przebogata leksyka zgromadzona i scharakteryzowana przez autorkę „Słownika gwary bukowińskiej z lubuskiej Brzeźnicy i jej okolic” współtworzy lingwistyczno-kulturowe kompendium dokumentujące nazwy ilustrujące kilkanaście obszarów szeroko pojętego bukowińskiego życia. Wnikliwy Czytelnik znajdzie tu bowiem określenia związane z: codziennością, wykonywanymi pracami, różnymi narzędziami i urządzeniami, profesjami, architekturą, zwierzętami gospodarskimi, fauną i florą, stanami emocjonalnymi, somatycznymi i fizjologicznymi, tradycyjną medycyną, kulturą materialną i duchową, tańcami, strojem żeńskim i męskim, kulinariami, onomatopeicznymi zawołaniami, sacrum i profanum...
Ta starannie przemyślana propozycja leksykografi czna, przeznaczona nie tylko dla potomków Górali Bukowińskich, ale dla wszystkich miłośników góralszczyzny i tradycyjnego folkloru, dokumentuje wnikliwie wyekscerpowane bukowińskie świadectwa werbalne osadzone jednak w konkretnym bukowińskim kontekście sytuacyjno-obyczajowym.
Lekturę słownika ułatwi z pewnością transkrypcja półfonetyczna, oddająca wymowę pojedynczych jednostek leksykalnych, jak i całych zdań, w których wyrazy te zostały użyte. Dla czytelnika niezwiązanego z bukowińskim dziedzictwem istotną pomocą są polskie odpowiedniki poszczególnych egzemplów, które równocześnie pozwalają na uchwycenie bogatej synonimii zachowanej w gwarze Górali Bukowińskich z Brzeźnicy.
Istotnym dopełnieniem publikacji są zebrane przez Potomkinię Bukowińczyków: bukowińskie przysłowia, porzekadła, przekleństwa; wyliczanki, rymowanki, zabawy dziecięce, nazewnictwo familijne odzwierciedlające bukowińskie koligacje rodzinne oraz imiona oddające bogactwo bukowińskiej antroponimii.
Rekomendowana tu, godna książkowej publikacji – druku, praca jest bezcennym dziś świadectwem łączącym bukowińską przeszłość z bukowińską teraźniejszością. To dowód bukowińskiej miłości i pasji Jadwigi Pareckiej – osobowości niezwykłej, postaci wiernej swojej etnicznej tożsamości i spuściźnie Górali Czadeckich.

Zielona Góra, 25 listopada 2017 r.
prof. dr hab. Katarzyna Węgrowska 
– kierownik
Pracowni Języka i Kultury Ludowej Uniwersytetu Zielonogórskiego